Dag 12191 – Drie boeken die ik las in 2014

07-01-2014

Drie boeken die ik las in 2014 en die ik graag met je wil delen. Over middeleeuwse gezangen, Europa in de 20e eeuw door de bril van twee dictators, en de wereldwijde afname van geweld.

Op 3: Richard L. Crocker – An introduction to gregorian chant

Een klein, niet al te pretentieus werk dat ik vond in de Universiteitsbibliotheek. Helaas moeilijk te vinden buiten die vertrouwde omgeving. Ik had het graag aan een vriend kado willen doen. En misschien ook een plaats willen geven in mijn eigen boekenkast.

De meeste werken over het Gregoriaans (of beter: over eenstemmig liturgisch gezang) duiken meteen de diepte in, zonder uitleg vooraf over de verschillende vormen, bijbehorende rituelen en context. Het is eenvoudig om in het woud van door de eeuwen heen onstane gebruiken en termen te verdwalen; Ik ken componisten die zich al jaren bezighouden met liturgische muziek, maar nog steeds niet weten hoe de mis werkt, of de precieze context van de gezangen kennen.

Op dat gebied duidelijkheid scheppen is het doel van dit boek, en dat gaat Crocker goed af. We worden eraan herinnerd wat een antifoon is, krijgen uitgelegd hoe de mis werkt, waarom een graduale een graduale heet en welke gezangen wel en niet tot het Gregoriaanse repertoire gerekend worden. Dit alles voorzien van een duidelijke historische en liturgische context. Bij het boek wordt een CD met gezangen geleverd, veelal uitgevoerd door de schrijver zelf. Al met al een overzichtelijk standaardwerk, waar ik veel aan gehad heb tijdens mijn afstudeeronderzoek.

Op 2: Alan Bullock – Hitler en Stalin, paralelle levens

Nog meer heb ik genoten van Allan Bullock`s Hitler en Stalin: paralelle levens. Ik vond het op een plankje in de kelder van een tweedehands boekhandel, begon er diezelfde avond in te lezen en kon het daarna nauwelijks opzij leggen. Dat het boek 1050 paginas telt is geen straf, eerder een zegen.

Bullock behandelt het Europa van de 20e eeuw aan de hand van de twee figuren die er de grootste hand in hebben gehad, en die de meeste doden op hun geweten hebben: Adolf Hitler en Jozef Stalin. In zeer leesbare stijl verhaalt hij over hun jeugd en de invloed van de maatschappij om hen heen, om te vervolgen met hun beider opkomst, heerschappij en ondergang. Rond het midden van het boek neemt Bullock een stap terug voor een verhelderende vergelijking van de twee dictators. De harde cijfers in de bijlagen herinneren ons eraan hoe onvoorstelbaar veel mensen door het Sovjet-regime en Nazi-Duitsland de dood in zijn gejaagd. We zien dat in de Tweede Wereldoorlog aan het Oost-front meer doden zijn gevallen dan aan alle andere fronten samen, dat de Europese landen in 31 jaar tijd 59 miljoen mensen om zeep hebben geholpen en dat we in het Westen, verblind door de daden van Hitler, nog weleens vergeten hoezeer de Sovjet-burgers onder Stalin hebben geleden.

Op 1: Steven Pinker – The better angels of our nature

Tegenover al dat geweld staat met stip het beste boek dat ik in 2014 gelezen heb, van de hand van Steven Pinker. Pinker`s boodschap is eenvoudig: Ondanks het gevoel dat we soms krijgen als we de krant openslaan, is het geweld de laatste eeuwen wereldwijd drastisch afgenomen. Deze daling is nog steeds aan de gang en het bewijs ervoor is overweldigend. Na in de inleiding toe te geven dat hij deze uitkomst zelf ook niet had verwacht, loodst Pinker ons op heerlijk leesbare wijze door de geschiedenis van het menselijk geweld. Onderweg wordt elke bewering onderbouwd met heldere argumenten, cijfers en het ontkrachten van mogelijke tegenwerpingen. Zelfs een recente uitschieter naar boven, de tijd rond de twee wereldoorlogen, doet niets af aan de neerwaartse trend. The better angels of our nature gaf me hoop voor de toekomst, ontzettend veel leesplezier en een schat aan nieuwe inzichten. Het boek is een eye-opener zoals je die zelden tegenkomt, en absoluut het beste dat ik in 2014 gelezen heb.

 

Verdere aanraders die ik in 2014 (her)las:

Christopher Hitchens – Mortality (herlezen)

Nescio – Boven het dal (herlezen)

Sam Harris – Waking up